Rút ruột công trình – một quyết định có thể gây ra những tác động không lường trước tới toàn bộ quy mô dự án. Đối với chủ nhà, rủi ro về chi phí, tiến độ và chất lượng luôn là mối lo ngại lớn nhất; đối với nhà thầu, việc này đòi hỏi sự tinh tế trong quản lý nguồn lực và kiểm soát rủi ro. Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu sắc nguyên nhân, hậu quả thực tiễn và những dấu hiệu cần chú ý khi công trình gặp tình trạng rút ruột.
1. Nguyên nhân chính khiến công trình rút ruột
- Bản thiết kế sai lệch hoặc chưa được kiểm tra kỹ lưỡng trước khi triển khai thi công.
- Sự thay đổi yêu cầu khách hàng trong quá trình xây dựng mà không có thỏa thuận hợp đồng rõ ràng.
- Thiếu nguồn lực về nhân công, vật tư hoặc thiết bị, dẫn đến việc phải tạm dừng công đoạn.
- Điều kiện môi trường bất lợi: đất đai yếu, ngập úng, khí hậu khắc nghiệt làm giảm khả năng thi công an toàn.
Trong thực tiễn, ví dụ tại dự án nhà cao tầng ở TP.HCM, việc thay đổi thiết kế lối mở cửa trong 2 tuần đã khiến công trình cần phải dừng lại và tiến hành tái tính toán cột chịu lực. Điều này kéo dài thời gian thi công thêm hơn 30 ngày và tăng chi phí lên tới 15% so với dự kiến ban đầu.
2. Hậu quả nghiêm trọng khi rút ruột công trình
- Chi phí vượt ngân sách: Chi phí sửa chữa, tái thiết kế và mất thời gian làm việc của nhân công sẽ tăng đáng kể.
- Tác động tới tiến độ dự án: Thời hạn bàn giao bị kéo dài, ảnh hưởng đến mối quan hệ hợp tác với khách hàng và các bên liên quan.
- Chất lượng công trình giảm sút: Việc hủy bỏ hoặc thay đổi cấu trúc có thể gây ra lỗ hổng trong hệ thống chịu lực hoặc thiết kế điện nước, làm tăng nguy cơ rò rỉ, mất tính thẩm mỹ và an toàn.
- Rủi ro pháp lý: Nếu không tuân thủ đúng quy định của Luật Xây dựng, nhà thầu có thể bị xử phạt hành chính hoặc kiện tụng từ phía chủ đầu tư.
Để minh hoạ, một công trình nhà ở tại Hà Nội đã phải dừng lại 1 tháng do rút ruột cấu trúc mái, dẫn đến việc mất nguồn lương cho đội ngũ thi công và bị phạt hành chính 5 triệu đồng theo quy định của Sở Xây dựng địa phương.
3. Cách nhận biết sớm khi công trình có dấu hiệu rút ruột
- Thông tin từ nhà thầu: Các báo cáo thường xuyên về tiến độ và chi phí, những điểm bất thường trong thực thi.
- Giám sát kỹ thuật: Kiểm tra định kỳ các cấu kiện chịu lực, hệ thống điện nước để phát hiện sớm sai lệch so với bản vẽ.
- Phản hồi từ công nhân và nhà thầu phụ: Sự bất thường trong quy trình thi công, vật tư không đúng chuẩn hoặc thiếu hụt thiết bị.
Những dấu hiệu này cần được ghi nhận ngay để kịp thời điều chỉnh kế hoạch, tránh dẫn đến rút ruột nghiêm trọng. Đối với chủ nhà, việc đặt lịch kiểm tra và duy trì liên lạc chặt chẽ với nhà thầu sẽ giúp phòng ngừa những sai sót không đáng có.
4. Biện pháp phòng tránh & khắc phục khi công trình rút ruột
- Đặt tiêu chuẩn rõ ràng từ giai đoạn thiết kế: Kiểm tra, xác nhận bản vẽ kỹ thuật và thẩm định trước khi ký hợp đồng.
- Xây dựng hợp đồng chi tiết: Bao gồm điều khoản về thay đổi thiết kế, phạt vi phạm và quy trình giải quyết tranh chấp.
- Thực hiện giám sát liên tục: Sử dụng công nghệ BIM hoặc phần mềm quản lý dự án để theo dõi tiến độ và chi phí thực tế.
- Tăng cường đào tạo cho đội ngũ thi công: Đảm bảo nhân viên hiểu rõ quy trình, yêu cầu chất lượng và các biện pháp an toàn.
Ví dụ tại dự án thương mại ở TP.Đà Nẵng, việc áp dụng phần mềm quản lý BIM đã giúp nhận diện sớm lỗi thiết kế trong 2 tuần đầu thi công, tránh được tình trạng rút ruột và giảm chi phí khắc phục hơn 20% so với dự án trước đó.
Như vậy, rút ruột công trình không chỉ ảnh hưởng tới chi phí và tiến độ mà còn đặt ra thách thức lớn về chất lượng và an toàn. Việc nhận biết sớm và thực hiện các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp chủ nhà và nhà thầu duy trì dự án ổn định, bảo vệ lợi ích của tất cả các bên liên quan.
Để biết thêm thông tin chi tiết về quản lý chất lượng trong xây dựng và cách lựa chọn nhà thầu uy tín, bạn có thể truy cập đây. Nếu cần tư vấn chuyên sâu, hãy liên hệ với đội ngũ chuyên gia của Xây Dựng Lộc Sang để được hỗ trợ nhanh chóng.
